24 Nisan 2026 Cuma günü, Hacı Arif Bey Konağı’ndaki Divan Sohbeti konuğu, Prof. Dr. Ümran Ay idi. Konuğumuz, kendisinin de tanımlamasıyla bir zirve şahsiyet olan İbnülemin Mahmut Kemal İnal’ın hayatına dair çok kıymetli bilgiler sundu.
Hezarfen Bir Şahsiyet: İbnülemin Mahmut Kemal İnal
Ay, divana başlarken; İbnüleminin çok yönlü bir şahsiyet olduğuna değindi. Tarihe vakıf, şair, edebiyat tarihçisi, arşivci, koleksiyoner olan çok iyi bir bürokrat olduğuna, bu gibi şahsiyetleri anlatırken insanın adeta nefesinin kesildiğini ve hezarfen şahsiyetlerden birisi olduğuna değindi.
Münevverlerin Arasında Bir Çocukluk
Ay, böyle isimlerin kolay yetişmediğini, alimin ölümü alemin ölümü diyebileceğimiz bir şahsiyetin çekirdekten çok sağlam yetiştiğine değindi. İbnülemin’in, babasının Sadrazam Yusuf Kamil Paşa’nın mühürdarı olması sebebiyle küçük yaştan itibaren koca bir konakta; büyük kitaplıkların, hat koleksiyonlarının ve münevver bir ekibin içine doğduna değindi. Amca olarak gördüğü insanların belki bir paşa, sadrazam ya da bir şeyhülislam olduğundan bahsetti. Ay, İbnülemin’in daha genç yaşta Trabzonlu Hoca Hüsnü Efendi’den Sahih-i Buhari’yi okuduğunu, yine Fatih dersiamı olan ve Akif’in de babası olan Temiz Tahir Efendi’den ders aldığını ve yine Beyazıt Kütüphanesinin müdürü Tahsin Efendi gibi daha birçok isimden ders alarak fikir dünyasının oluştuğunu anlattı.
Arşivcilik ve Müzecilik Anlayışının İlk Tohumları
Ay, İbnülemin’i İbnülemin yapan ve Türk kültürü için önemli kılan ana unsurlardan birisinin arşivcilik ve müzecilik anlayışının ilk tohumlarını atması olduğuna değindi. Ay, İbnülemin’in İslam ve hat eserlerinin korunmayarak ziyan edildiğini ve bir evkaf, İslam eserleri müzesi açılmasını istediğini söylüyor. İslam eserlerinin gerek dönemin ailelerinden gerekse Mekke ve Medine gibi birçok önemli şehirden getirtilmesini istediğini ve bu doğrultuda 1914 yılında Evkaf-ı İslamiye müzesini açtığını belirtti.
Biyograficilik Alanında Bir Üstad
Ay, İbnülemin’in biyograficilik alanında çok önemli bir külliyen oluşturduğuna değindi. Son Osmanlı Sadrazamlarından son hattatlara ve son asır Türk şairlerine kadar birçok önemli ismin hayatını bizlere aktardığına değindi. Ay konuşmasını bitirirken, bu biyografilerin en önemli özelliğinin kaleme alınan şahsiyetlerle İbnülemin’in bizzat tanışmış olması, muhabbet etmiş ve meclislerde bu şahsiyetler üzerine gözlemler yapmış olması olduğuna değindi.
Divan Sohbetimiz Süleymaniye Camii manzaralı fotoğraf çekimi ile sona erdi.
Hazırlayan: Alperen DALKIRAN (Gelişme 2)
