DOĞUMUNUN 100. YILINDA ALAEDDİN YAVAŞCA

KOCAV öğrenci sempozyumları, her dönem olduğu gibi bu dönem de hız kesmeden genç dimağları kürsülerle buluşturmaya devam etti. 2026 Bahar Döneminin sonunda düzenlenen 35. Öğrenci Sempozyumumuz, Türk müziğinin unutulmaz isimlerinden biri olan Prof. Dr. Alaeddin Yavaşca anısına gerçekleştirildi. Sempozyumda Yavaşca’nın tıp doktorluğundan müzik hayatına uzanan çok yönlü şahsiyeti ve geride bıraktığı kültürel miras ele alındı.

Altı oturum ve yirmi üç tebliğden oluşan sempozyum, 9 Mayıs 2026 Cumartesi günü saat 13.00’te KOCAV Erol Güngör Kültür Merkezi’nde gerçekleşti. Açılış tebliğini sempozyumun danışmanlığını da üstlenen Prof. Dr. Adnan Çoban’ın yaptığı programda onur konuğu olarak Alaeddin Yavaşca’nın eşi Ayten Yavaşca yer aldı. Yoğun bir hazırlık sürecinin ardından öğrencilerimiz, Türk müziğinin tarihsel serüvenini ve yapısal unsurlarını teknik açıdan inceledi. Ardından Prof. Dr. Alaeddin Yavaşca’nın biyografisi, bestekarlığı ve müziğimize hizmetleri üzerinden sanatçı kimliği detaylandırıldı. Büyük ustanın özgün icra tavrı, geleneksel meşk zincirindeki kurucu rolü ve yetiştirdiği öğrenciler ele alınarak; hem icra hem de eğitim alanında bıraktığı kültürel miras, genç araştırmacıların tebliğleriyle katılımcılara aktarıldı.

Sempozyum, Marmara Üniversitesi öğretim üyesi, Vakfımız Eğitimden Sorumlu Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Ümran Ay’ın açılış konuşması ile başladı. Ay, konuşmasında Alaeddin Yavaşca’nın müzik hayatından kısaca bahsederek konuşma yapmak üzere kürsüye sanatçının eşi Ayten Yavaşca’yı davet etti. Ayten Yavaşca, Alaeddin Yavaşca hakkında hem sanat hem de özel yaşamına dair çok değerli hatıralar paylaştı. Alaeddin Yavaşca’nın ailesine çok düşkün biri olduğunu, uzun bir nişanlılık dönemi ardından “61 yıl dip dibe, diz dize” bir hayat sürdüklerini dile getirdi.

Ayten Yavaşca, eşinin sanatçı kimliğine dair dikkat çekici yönlerinden biri olan besteleme hızını vurguladı. Alaeddin Yavaşca’nın bestelerini çok kısa sürede, en fazla yarım saat içinde tamamladığını söyledi. Buna dair bir hatırasını paylaşarak eşinin bir yolculuktan eve döndüğünde kendisine bile sarılmadan direkt masaya geçip beste yapmaya başladığını anlattı. Hatta hocası Tevfik Remzi Kazancıgil’in sanatçıya “Sen Yavaşca değil, hızlıcasın.” dediğinden bahsetti. Ayrıca eşinin yaptığı besteler üzerinde sonradan hiçbir düzeltme yapmadığını, eseri her zaman tek seferde yazıp bitirdiğini belirtti.

Prof. Dr. Adnan Çoban’ın Gözünden Alaeddin Yavaşca

Ayten Yavaşca’nın ardından kürsüye davet edilen Prof. Dr. Adnan Çoban; Prof. Dr. Alaeddin Yavaşca’yı sadece bir sanatçı değil, bir şahsiyet abidesi ve kültür köprüsü olarak tanımladı. Çoban konuşmasında, Türk müziğinin asırlık aktarım yöntemi olan meşk usulünü ve Yavaşca’nın bu sistem içindeki eşsiz yerini ele aldı. Müziğin kulaktan kulağa ve en önemlisi gönülden gönüle aktarıldığını söyleyen Çoban, meşki şu sözlerle tanımladı: “Meşk sadece bir müzik ilminin öğrenilmesi değildir; meşkteki en önemli kavram aktarımdır. Gaye müzik değil, müzik aracılığıyla olgun yani kâmil insanı yetiştirmektir.”

​Bu süreçte sadakat, ahlak, estetik, hoşgörü ve haddini bilmek gibi manevi değerlerin de nesilden nesle aktarıldığını vurguladı. Geleneğin geçmişte kalmış, kristalleşmiş bir şey olmadığını, aksine sürekli yaşayan ve dinamik bir kavram olduğunu hatırlatan Çoban; “Eski müziği sokakta bir insan gibi dinlerseniz ona yabancılaşırsınız.” uyarısında bulundu.

​Bu köklü meşk geleneğinin yetiştirdiği son isimlerden birinin Alaeddin Yavaşca olduğunu belirten Prof. Dr. Adnan Çoban, ustanın karakterini şu sözlerle özetledi: “Zekasını çalışarak daha da parlatmış bir insan; kendisine sunulan imkanların kıymetini bilen, çalışkan, disiplinli ve azimli bir karakter.” Yavaşca’nın hayatındaki en dikkat çekici unsurun tıp doktorluğu ile müzik arasındaki muazzam denge olduğunu ifade eden Çoban; İstanbul Erkek Lisesi’ni birincilikle bitiren o parlak zekanın, hocası Tevfik Remzi Kazancıgil’in yanında daha da parladığını söyledi. Ayten Yavaşca’nın da bahsettiği gibi; ustanın soyadı Yavaşca olmasına rağmen hayatı boyunca durmadan ürettiğine, hem hekimlik hem de hocalık yapıp bir gün bile “yoruldum” demeyen enerjisine dikkat çekti. Yavaşca’nın hayat felsefesinin, “acele etmeden ama gecikmeden” anlayışında karşılık bulduğunu; onun bin defa düşünüp bir kez yapan örnek bir insan olduğunu vurguladı. Konuşmasının son bölümünde, geçmişle bağlantıyı koparmanın yabancılaşmayı beraberinde getireceğini söyleyen Prof. Dr. Adnan Çoban, Alaeddin Yavaşca’nın değerlerinin geleceğe taşınması konusunda güçlü mesajlar verdi ve “Eğer bir medeniyet hayalimiz varsa, bunun malzemelerinden biri mutlaka eski müziğimiz olmalıdır.” diyerek sözlerine son verdi ve ardından öğrencilerimizin sempozyum tebliğlerine geçildi

Sempozyum Tebliğleri

Sempozyumun birinci oturumu “Alaeddin Yavaşca ve Türk Müziği” başlığı ile yapıldı. Sümeyye Örnek’in oturum koordinatörlüğünü üstlendiği bu bölümde Hikmet Emir Uman oturum başkanlığı yaptı. Bu oturumda Alaeddin Yavaşca’nın hayat hikayesi başta olmak üzere, okul hayatı, Türk musikisindeki önemli yeri ve Türk musikisi için yaptığı birbirinden önemli çalışmalara, bestekarlığına, eserlerine ve kurumsal katkılarına, takdir ve ödüllerine, Alaeddin Yavaşca’nın ses özellikleri ve üslubuna değinildi, bu alt başlıklar en güzel detaylarıyla açıklandı.

İkinci oturumun konu başlığı “Türk Müziğinin Tarihsel Serüveni” idi. Kübra Özkan’ın koordinatörlüğünü üstlendiği bu bölümde Ayşe Cerit oturum başkanlığı yaptı. Bu bölümüne Türk Musikisinde Farabi’nin önemi vurgulanarak başlandı. Makamın yapı taşları ve çeşitleri, makamların içimizde bıraktığı duygulara, Alaeddin Yavaşca’nın makam kullanımı, Türk müziğinde sazlar gibi konuların ortak bağlamı tabii ki Alaeddin Yavaşca oldu. Konu başlıkları kendi eksenlerinde incelendikten sonra Yavaşca’nın eksenindeki yerleri konuşuldu. Bu oturumda konu başlıkları daha iyi anlaşılabilsin diye birçok dinletiye yer verildi.

Üçüncü oturum, “Türk Müziğinin Yapısal Unsurları” başlığıyla dinleyiciyle buluştu. Oturum Şeymanur Gültekin koordinatörlüğünde, Nursena Şası’nın oturum başkanlığında yapıldı. Bu bölümde “Türk Müziğinde Sazlar”, “Makam Nedir? Türk Müziğinde Makam”, “Türk Musikisinde Form Yapıları ve Alaeddin Yavaşca”, “Türk Müziğinde Usul Kavramı ve Usuller” başlıkları derinlemesine incelendi. Her konu başlığını altında Alaeddin Yavaşca’nın da verdiği eserler ve örnekler aktarıldı.

“Meşk Zinciri ve Alaeddin Yavaşca” başlığıyla dördüncü oturum icra edildi. Bu oturumda Enes Yıldırım koordinatörlüğünde Şeyda Gültekin oturum başkanlığı yaptı. Bu oturumda yüzyıllardır süre gelen meşk zincirinin tarihsel gelişimi ele alındı. Oturumun başında meşkin tanımı ile alanı daha sonrasında Alaeddin Yavaşca’nın öğrencileri ve öğretmenleri, meşk kültüründe Alaeddin Yavaşca’nın yeri aktarıldı. Alaeddin Yavaşca’nın 20. yüzyılın en önemli meşk sanatçılarından olduğu vurgulandı. Oturum Alaeddin Yavaşca’nın öğretmenleri: Münir Nurettin, Suphi Ezgi, Zeki Arif ve Saadettin Kaynak’ın anlatılmasıyla devam etti.

“Türk Müziğinde Ekoller” konu başlığı ile gerçekleştirilen beşinci oturum Burhan Kerem Özdemir koordinatörlüğüyle Duygu Mervenas Oral başkanlığında gerçekleşti. İlgili oturuma Türk musikisinin birinci zirvesi sayılan Itrî ekolu ile giriş yapıldı ve ardından Osmanlı tarihinin hem yenilikçi devlet adamı olan hem de Türk musikisinin önemli bestekarlarından olan III. Selim ele alındı.  Oturumun devamında neoklasik dönemin en kudretli temsilcisi ve şarkı formunun mimari kabul edilen Hacı Arif Bey ve onun şarkı formuna katkıları dinleyiciye aktarıldı. Oturumun son tebliğinde Türk musikisinin en müstesna ve en büyük şahsiyetlerinden biri olan Hammâmîzâde İsmail Dede Efendi hakkında engin bilgiler paylaşıldı.

Sempozyumun son oturumu ise “Edebiyat ve Türk Müziği” başlığıyla vuku buldu. Oturum koordinatörlüğünü Tuğçe Kabakçı, başkanlığını ise Hatice Feyzan Ay üstlendi. Oturumda “Evliya Çelebi’de Türk Müziği”, “Yahya Kemal’in Şiirlerinde Musiki ve Musiki Üzerine Şiirleri” ve ”Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Romanlarında Musiki” başlıkları irdelendi.

Dinleyiciye Göre Sempozyum

“KOCAV’da katıldığım ilk sempozyumdu. Çok önemli bir değerimizi bu etkinlik sayesinde detaylı tanıma fırsatı buldum. Sempozyum çıkışı daha önce hiç duymadığım veya duyup kendisine ait olduğunu bilmediğim bir çok parçasını dinledim. Hiç sıkılmadan takip ettiğim bir etkinlik oldu. Herkesin emeğine sağlık.”  (Cemre Kılıç/ Giriş )

“Alanım olmamasına rağmen keyifli geçti genel olarak. Sunum ve öğrenci arkadaşlarım hitabeti etkileyiciydi. Yazarın eşinin ve öğrencisinin de katılması oldukça sempozyumu zenginleştirdi.” (Emirhan Uzunçorap Giriş/2)

Hazırlayan: Elif Naz YILMAZ ( İhtisas 2)

Efsanur TEKİN (İhtisas 2)

Meryem UMAN (Giriş 2)

DOĞUMUNUN 100. YILINDA ALAEDDİN YAVAŞCA ÖĞRENCİ SEMPOZYUMU

(Erol Güngör Kültür Merkezi / 9 Mayıs 2026)